چگونه استرس را کنترل کنیم

این روزه استرس معضلی که برای تمام دنیا اتفاق می افتد

استرس

نويسنده: محمد رضایی

يكي از مهم ترين معضلاتیست بشريت در دهه هاي متمادي محسوب مي شود . البته هميشه ميزاني از استرس به صورت طبيعي در انسانها وجود دارد.معمولاانسانها در مواردي كه در شرايط حساس روحي قرار مي گيرند يا مي خواهند دست به كاري سرنوشت ساز بزنند دچار استرس مي شوند.
 اما در مواردي ديگر استرس به عاملي بازدارنده در انسانها تبديل مي شود.عاملي كه عملا جلوي هرگونه رشد و پيشرفتي را گرفته و انسانها را در نقطه اي ثابت حبس مي كند.
 در اينجا استرس به عاملي بازدارنده تبديل مي شود كه بايد با آن مقابله نمود. اِستـِرس يا فشار عصبي در روان شناسي به معني فشار و نيرو است و هر محركي كه در انسان ايجاد تنش كند، استرس زا يا عامل تنيدگي ناميده مي شود.
 به عبارتي هر عاملي موجب تنش روح و جسم و از دست دادن تعادل فرد شود، تنيدگي زا است. هنگام وارد شدن استرس بدن واكنش هايي از خود نشان مي دهد تا تعادل از دست رفته را باز گرداند كه اين عمل استرس است.مي توان گفت استرس واكنشي است كه در فرد در اثر حضور عامل ديگري به وجود مي آيد و قواي فرد را براي روبه رو شدن با آن بسيج مي كند و ارگانيسم (يا موجود زنده) حالت آماده باش پيدا مي كند.تغيير شغل، نقل مكان به يك شهر جديد، ازدواج، مرگ نزديكان و وجود يك بيماري بااهميت در خانواده از جمله عوامل بيروني رهاسازي فشارعصبي هستند. 
 جالب آنكه حوادث شادي آور نيز مي توانند به همان اندازه وقايع غم بار براي انسان فشارزا باشندهمچنين شخصيت انسان نيز در اين خصوص نقشي اساسي ايفا مي كند.به عنوان مثال انسانهايي كه شخصيتي كمال گرا دارند به شدت دچار استرس مي شوند و نمي دانند بايد با آن مقابله نمايند.شخصيتهاي كمال گرا همواره براي خود اهداف بلندي ترسيم 
 مي كنند و چون معمولادر رسيدن به آنها ناكام مي مانند دچار استرس مي شوند.
 تا كنون تحقيقات و مطالعات زيادي بر روي استرس و عوامل بروز آن صورت گرفته است .محققان به اين نتيجه دست يافته اند بدن انسان در مقابله با تنيدگي از الگوي مشخصي پيروي و فرايند عصبي شيميايي، معيني را طي مي كند، رويدادهاي هيجان آور خوشايند همان اندازه واكنش در بدن به وجود مي آورند كه رويدادهاي ناخوشايند مي توانند ايجاد كنند، يك خبر بسيار هيجان آور، همان اندازه استرس ايجاد مي كند كه يك خبر بد ايجاد مي كند. 
 بنابر اين استرس ماهيت پيچيده اي دارد و در شادي و غم خود را بروز مي دهد.در اينجا بحث مثبت يا منفي بودن استرس نيست بلكه بحث تاثيري است كه آن بر بدن و سلامتي انسان دارد.هر دوي اين استرسها بدن را از حالت تعادل خارج كرده و تبعات خود را بر روي بدن خواهد گذاشت .
 مسئله ديگر اينكه استرسهاي شديد و طولاني در همه حال باعث از پا درآمدن فرد نمي شوند و افراد در بعضي موارد مي توانند با عوامل استرس زا سازگار شوند نمونه آن خو گرفتن افراد در شرايط سخت و طاقت فرسا مثل دوران اسارت يا خو گرفتن به كاري سخت و طاقت فرسا مثل شغل آتشكاري در ذوب آهن است.
 اما آيا سازگاري با استرس مي تواند عاملي در جهت تحديد يا از بين رفتن فشارهاي ناشي از آن باشد؟پاسخ اين سئوال منفي است . برخي افراد با وجود سازگاري با شرايط استرس زا نمي توانند از آثار زيان بار آن صد در صد مصون بمانند و دچار مشكلات جسماني، رواني، عاطفي و اجتماعي مي شوند. مثلاً فردي كه مدت زيادي در اسارت است يا فردي كه تحت شرايط بدي در معدن تاريك و دورافتاده اي كار مي كند، بعد از مدتي دچار ناراحتي هاي روحي – عاطفي و پيري زودرس مي شود.‏بنابر اين سازگاري با محيط نمي تواند تاثير مثبتي در اين خصوص داشته باشد .

ورزش برای تمامی بیماری ها بلاخص بیماری های روحی و روانی و اعصاب مناسب میباشد .


 نوع پاسخ افراد به استرس نيز به ويژگيهاي شخصيتي، مسائل فرهنگي، شرايط زندگي و تجربه هاي افراد بر مي گردد.در اين خصوص بايد نشانه هاي استرس را نيز مدنظر قرار داد و در صورت مشاهده آنها هر چه سريع تر مسئله را با پزشك متخصص در ميان گذاشت.استرس به هيچ عنوان مسئله اي شوخي بردار نيست .
 كم حوصلگي، سردرد، تغيير ضربان قلب، خستگي جسمي، خشم و پرخاشگري، بي خوابي، فشار در سينه، اختلال گوارشي، سوزش معده، عرق كردن، خشكي دهان، بي اشتهايي، داغ شدن و يا سرد شدن بدن، غمگيني، لرزش بدن، ميل به سيگار، از دست دادن تمركز، احساس سرگيجه، تغيير تنفس، تكرر ادرار، كم شدن حافظه، دردهاي بدني پراكنده

ناراحتی جسمی روحی و روانی و آسیب اجتماعی

کم حوصلگی، سردرد، تغییر ضربان قلب، خستگی جسمی، خشم و پرخاشگری، بی خوابی، فشار در سینه، اختلال گوارشی، سوزش معده، عرق کردن، خشکی دهان، بی‌اشتهایی، داغ شدن و یا سرد شدن بدن، غمگینی، لرزش بدن، میل به سیگار، از دست دادن تمرکز، احساس سرگیجه، تغییر تنفس، تکرر ادرار، کم شدن حافظه، دردهای بدنی پراکنده، آه کشیدن، تمایل به تنهایی، آشفتگی، التهاب، سرخ شدن پوست صورت و …‏ اختلالات جسمی و روحی زیادی نیز از دل استرس بیرون می آید . اختلالات روانی مثل انواع اختلالات سوماتوفروم، روان‌تنی، اضطراب، افسردگی، وسواس، سوء ظن و بدگمانی و… غددی و متابولیسمی مثل پرکاری و کم کاری تیروئید، مسمومیت تیروئید، بیماری قند، رسوب چربی و حتی بیماریهای دشواردرمانی مانند سرطان می‌تواند در اثر زمینه سازیهای استرس و فشار روحی باشد.اما چگونه می توان با این معضل که این روزها گریبانگیر بشریت می باشد مقابله نمود؟

یکی از راه‌های مقابله با عوامل فشار، شهامت برخورد با واقعیت است: باید هر رویدادی را که اتفاق می‌افتد بپذیریم و پس از پذیرش درآن پدیده به دنبال حکمت ومصلحتی باشیم و روی موضوع بدین صورت بنگریم که چگونه از آن اتفاق به صورت مثبت بهره برداری کنیم، یعنی همه چیز می‌تواند به یک فرصت تبدیل شده و قابل استفاده باشد. اگر انسان نتواند واقعیت‌ها را بپذیرد و از آن درجهت مثبت استفاده کند دچار حالتی می‌شود که اصطلاحاً به آن تحلیل‌رفتگی یا به اصطلاح عامه بریده می‌گویند. علائم تحلیل رفتگی عبارتند از احساس از دست دادن کنترل کارها، عدم علاقه، نداشتن احساس خوبی از کار و شغل خود، بها ندادن به کار، احساس عدم کفایت، احساس قصور و کوتاهی داشتن، تمایل به بی اعتبار کردن کار، احساس نامؤثر بودن، کج‌خُلق شدن، آداب و معاشرت را رها کردن. در حالت شدید تحلیل رفتگی نیز، احساس قدر ناشناسی از جانب دیگران، احساس اینکه فرد می‌خواهد همه چیز را رها کند و سر به بیابان بگذارد، بروز می‌یابد.

آه كشيدن تمايل به تنهايي


آشفتگي، التهاب، سرخ شدن پوست صورت و..‏ اختلالات جسمي و روحي زيادي نيز از دل استرس بيرون مي آيد . اختلالات رواني مثل انواع اختلالات سوماتوفروم، روان تني، اضطراب، افسردگي، وسواس، سوء ظن و بدگماني و… غددي و متابوليسمي مثل پركاري و كم كاري تيروئيد، مسموميت تيروئيد، بيماري قند، رسوب چربي و حتي بيماريهاي دشواردرماني مانند سرطان مي تواند در اثر زمينه سازيهاي استرس و فشار روحي باشد.اما چگونه مي توان با اين معضل كه اين روزها گريبانگير بشريت مي باشد مقابله نمود؟يكي از راه هاي مقابله با عوامل فشار، شهامت برخورد با واقعيت است: بايد هر رويدادي را كه اتفاق مي افتد بپذيريم و پس از پذيرش درآن پديده به دنبال حكمت ومصلحتي باشيم و روي موضوع بدين صورت بنگريم كه چگونه از آن اتفاق به صورت مثبت بهره برداري كنيم، يعني همه چيز مي تواند به يك فرصت تبديل شده و قابل استفاده باشد. اگر انسان نتواند واقعيت ها را بپذيرد و از آن درجهت مثبت استفاده كند دچار حالتي مي شود كه اصطلاحاً به آن تحليل رفتگي يا به اصطلاح عامه بريده مي گويند. علائم تحليل رفتگي عبارتند از احساس دست دادن كنترل كارها ، عدم علاقه ، نداشتن احساس خوب از كار و شغل خود، بها ندادن به كار، احساس عدم كفايت، احساس قصور و كوتاهي داشتن، تمايل به بي اعتبار كردن كار، احساس ناموثر بودن، كج خُلق شدن، آداب و معاشرت را رها كردن. در حالت شديد تحليل رفتگي نيز، احساس قدر ناشناسي از جانب ديگران، احساس اينكه مي خواهد همه چيز را رها كند و سر به بيابان بگذارد، بروز مي يابد . همه اين موارد بايد در مقابله با استرس مدنظر قرار گيرد.همچنين راهكارهاي اجتماعي نيز براي درمان استرس متصور مي باشد . يكي از راهكارها حمايت اجتماعي است و اينكه دوستاني داشته باشيم كه با وجود كاستي هاي موجود در كارمان ما را تائيد كنند.يكي ديگر ازحمايت اطلاعاتي است دوستاني داشته باشيم كه به ما اطلاعات بدهند و يا تجربيات خود را در اختيار ما قرار دهند.يكي ديگر از راه هاي مقابله با فشار به وجود آوردن انطباق است. با ايجاد نگرش مثبت در خود نيز مي توانيم خيلي از رويدادها را هضم نماييم و به آن رنگ و بوي فشار و سختي ندهيم.اين بستگي به نگرش و نحوه برخورد انسانها با مسائل دارد .‏

مطالب مرتبط

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *